Een supertoetje!

Nu, zaterdagmiddag. Vannacht vertrekt ons vliegtuig, we zijn druk doende met onze koffers te pakken en nog snel iets op het blog te zetten.

Van Noordelijk naar Zuidelijk halfrond

Terwijl Diederik naar de ambassade onderweg is in Kampala (zie vorig blog) stappen Saskia, Margot en Patrick op de boot naar Ngamba Island, niet wetende dat we de volgende dag aan de operatietafel zouden staan...

Hebben we in de eerste week projecten bezocht met als uiteindelijk doel bescherming van de chimpansee, op Ngamba Island zijn chimpansees opgevangen die op markten te koop zijn aangeboden of bij particulieren zijn aangetroffen en in embarmelijke toestanden hebben geleefd. Chimpansees zijn wilde dieren, niet voor in huis of voor op je bord.

Op Ngamba Island kunnen chimpansees samenleven met andere chimpansees, ravotten, spelen, luieren, vlooien, ofwel ewoon chimpansee zijn. Wel met verzorging, het eiland biedt niet voldoende voedsel, hiervoor worden ze bijgevoerd en er zijn nachtverblijven voor de chimpansee.

Eerste ochtend op Ngamba
Van anderen JGI'rs weten we dat zij een chimpwalk hebben gedaan, daar hoopte wij ook op. In de vroege ochtend kun je met enkele jonge chimpansees het bos in en samen met hun vlooien en spelen, onder het wakend oog van de geweldige verzorgens Stany en Amos.  Helaas ging dit de eerste ochtend onder onduidelijke redenen niet door. We hadden een wat mindere nachtrust gehad door het zware onweer, dus viel het nog een beetje taaier.

Operatie Asega

Tijdens het onweer 'snachts was Asega, een van de chimpansees, gewond geraakt aan zijn kin en linkerhand.

Er wordt besloten om hem te verdoven, om beter de wond te kunnen zien en te verzorgen.

Voordat we het wisten, stonden we met mondkapjes om, handschoenen aan en een schort om naast de operatie. En Margot op haar teenslippers, was dit een heel bijzonder operatiekamer-outfit.
Saskia nam de taak op zich om de hartslag te controleren en de polslag.  

Patrick en Margot waren deels omloop en assisteerden bij het hechten en maakten injecties klaar. Diederik was omloop en fotograaf! Het was voor ons een onwerkelijke en een geweldige belevenis. Voor Asega natuurlijk veel minder.

We waren niet de enige in de operatiekamer. Na verloop van tijd vlogen zwaluwen rond in de operatiekamer, liep er een krab op de vloer, waren er vlinders aanwezig. Het kan allemaal.

Asega nadat hij tussendoor bijkwam

Saskia gaf duidelijk te tijd aan, dit ivm ontwaken van Asega. De hartslag en pols bleef hetzelfde en zonder een voorteken kwam Asega ineens weer bij. Gelijk werd verdoving bij gegeven, alleen het duurde echter even voordat hij weer helemaal tot rust was, want Asega bleef op pijnprikkels reageren. Met extra plaatselijke verdoving kon weer verder worden geopereerd, het schoonmaken en hechten van de kin en de linkerhand. Op deze 2 plaatsen zaten diepe wonden.

Na ruim een uur waren de wonden gedicht en kon Asega weer terug naar het verblijf. We hadden niet veel tijd, want Asega kwam al weer wat in beweging. Hij werd op een bedje met stro gelegd, waarop snel het hek van het verblijf werd gesloten. Dit was nog niet gedaan of Asega kwam al weer overeind en liep rond. Ongelovelijk met de verdoving nog in zijn lijf, klom hij al weer omhoog. Eng om te zien hoe hij hoog in de kooi hing en bibberend op zijn benen zijn nest op zocht. Zo sukkelde hij een tijdje rond. Na een half uur heeft hij zijn nest opgezocht en is gaan slapen.

Wij waren helemaal verrukt dat we dit mee mochten maken. Margot liet een paar oerkreten los. Wat een ervaring.

Voeding aan de chimps

In de middag en avond hebben wede verzorgers meegeholpen met het klaarmaken van voedsel. Grote hoeveelheden fruit worden gesneden: passievruchten, ananas, bananen, jackfruit, avocado, tomaten, papaya, zoete aardappelen, wortels, kool. 




Soms samen met posho, soort meel waarvan een soort cake wordt gemaakt. In de avond krijgen de chimpansees pap, deze heeft een chocolade-achtige kleur. We hebben geproefd: smakelijkeloos. Maar de chimps zijn er dol op.

Cadeau van Apemanagement aan Ngamba Island









Patrick had voor Ngamba Island gereedschap meegenomen. Vanuit zijn bedrijf, Apemanagement, heeft hij dit gedoneerd. Ze hadden aangegeven welk gereedschap het liefst wilde hebben en met het kleinste waren ze het meest blij.


Een medewerkerster vloog een gat in de lucht bij het zien van de graveertang. In Uganda is het de gewoonte om in alle meubels en eigendommen een code te graveren. Aangezien dit in behoorlijke bedragen kan oplopen is dit nu voorbij met de eigen graveertang.

Het bos in met de chimps

sluis vanuit verblijf

sluis naar eiland

Zaterdagochtend, de laatste dag in Uganda, starten we met de chimpwalk. We hebben ons in groene overalls gehesen en laarzen aan, waarna met Stany en Amos naar de plek liepen achter de hekken. Stany maakte ons duidelijk dat er gevochten kan worden, maar dat dat onder elkaar is. Ikuru had slechte ervaring met mannen, dus Patrick en Diederik waren opgepast. 

Niet alle chimps gaan mee, enkele worden hierop geselecteerd. Daar kwamen van de corridor aangelopen: Nakuu, Billie, Ikuru, Nani, Pasa en Rambo. Gelijk kozen Nani, Jojo en Rambo een andere kant. Margot riep Nani nog, het is haar adoptiechimp, maar Nani liep stug door.

Pasa liep op Diederik af en ging kijken of er pinda's in zijn zakken zaten (Stany heeft deze nl altijd bij zicht). Nakuu ging gelijk bij Saskia liggen. Heel leuk, want Saskia steunt via Nakuu Ngamba Island. Billie draaide een beetje om Patrick heen. Wat onwennig stonden we daar en zakten door onze knieen om te vlooien. Na deze kennismaking was het tijd om het bos in te gaan. Pasa sprong op Diederik zijn rug, Bili bij Patrick en Nakuu klom bij Margot op haar rug. En zo liepen we in optocht naar een plek in het bos. Stevig klemde de chimps met de armen om ons heen om niet van de rug af te glijden. In het bos gingen we op de grond zitten en gingen wij druk de chimps vlooien. Nakuu is een prinsesje wel: laat zich graag vlooien en hangt heerlijk tegen je aan. Patrick was in zijn element en het bijzondere was: Ikuru liet zich door Patrick vlooien. Heel secuur vlooide Patrick deze mooie dame, ze heeft een heel zwart gezicht. Diederik en Saskia waren druk in de weer met Pasa en Nakuu. 

Kapsalon Bili
Margot ging tussen de chimpansees liggen en dat zag Bili wel zitten en ontdekte haar haren. Met haar handen woelde ze door de haren heen en ontdekte het haarelastiekje. Dat werd eruit gehaald en Margot kreeg een compleet nieuwe haarbehandeling. Bili ging met haar voeten wild door de haren van Margot en maakt er een heel wild nieuw kapsel van. Ondertussen had Margot het stiekje om haar pols gedaan, dat vond Bili ook wel interessant en het moest ervan af. Het stiekje deed ze bij haar zelf om en rolde ze het stiekje helemaal naar bovenarm. Bili was met recht apetrots. Ze ging er gelijk vandoor, volgens Stany om het te showen aan de andere chimps. We riepen haar terug, ja met pinda's was ze gemakkelijk te verleiden. Daarna zat ze verder op met het stiekje te spelen. 
We liepen verder en Nakuu sprong gelijk weer op de rug van Margot en door de bush struinde we verder. Totdat Nakuu een geluid ging maken. Jojo kwam er aan. Dichterbij komend sprong Nakuu op de grond en ging veel kabaal maken. Volgens Stany maakte Nakuu dit geluid in eerste om medestanders te vinden omdat ze bang zou zijn dat Jojo haar van de rug van Margot zou duwen. Ze sprong uiteindelijk zelf.

Voldaan liepen we terug naar het hek en zijn onder de douche gesprongen. Ja, toch maar wel :-)

Stany, Hoofdverzorger

Stany en Amos zijn de belangrijkste verzorgers








Nog een even
Na ontbijt zijn we aan het eind van de ochtend teruggevaren naar Entebbe. En in ene hield de boot stil: We waren precies op de evenaar. De schipper wees naar 2 eilanden aan weerszijden in de verte, een denkbeeldige lijn tussen het noordelijk en zuidelijk half rond.

Wat ons nu nog rest is onze koffers te pakken en vanavond een hapje te eten. Vannacht om 2.00 uur (Uganda-tijd) vertrekt ons vliegtuig. Zondag om half vijf in Amsterdam, Patrick in Brussel. 

Komende week komt nog een afsluitend blog.

Allemaal bedankt voor het meelezen van het blog en meeleven van onze reis.

Hug van ons allen: Diederik, Margot, Patrick en Saskia

www.janegoodall.nl

www.ikbenerooknog.com

www.apemanagement.nl

Op bezoek bij de Ambassade

Margot, Patrick en Saskia zijn op weg naar Ngamba Island als ik mij in de ochtenspits van Kampala begeef. Voetgangers, Fietsers, vrachtauto's, boda-boda's, taxi-bussen en natuurlijke de vele Toyota 4WD vormen voor een onoverzichtelijke chaos. Er zijn zelfs een paar stoplichten op het druktste punt waaraan overigens zich niemand stoort. Hun functie is overgenomen door verkeerspolitie, die met wisselend succes het verkeer weet te regelen. Vreemd genoeg blijkt de chaos wonderwel te werken voor een stad als Kampala. Ik ben echter erg blij als ik mijn reisdoel heb bereikt.

Doel van het bezoek is de Nederlandse Ambassade waar ik met Panta Kasoma, de Executive Director van JGI Uganda, een afspraak heb om kennis te maken met een aantal ambassade medewerkers die verantwoordelijk zijn voor de goede besteding van onze ontwikkelingsgelden in Oeganda. Oeganda is een van de 15 landen die door het kabinet Rutte nog worden ondersteund. We maken kennis met de medewerkers en krijgen ruim de gelegenheid om te vertellen over JGI en de projecten in Oeganda. Daarna krijgen we uitleg over de stand van zaken en het strategische 5-jaren plan waaraan men hard aan het werk is.Er zijn zeker mogelijkheden voor JGI om in aanmerking te komen voor steun.Panta en ik gaan daarom de komende tijd hard aan het werk om met een goed voorstel.

Niet naar Ngamba ?

Terug in Entebbe krijg ik het bericht dat mijn boot naar Ngamba niet gaat. Achteraf maar goed want op het tijdstip dat de boot zou vertrekken trekt een heftige onweersbui over met de nodige slagregens. Ik zie de anderen dus morgenochtend. Ben benieuwd hoe ze de bushwalk hebben ondergaan !

Diederik

Te dichtbij de chimpansees?

Vandaag, woensdag, al rijdend in de auto van Kibale naar Entebbe gestart met het schrijven van dit blog. Want anders lukt het nooit om een verhaal op het blog te krijgen en gezien de vele reacties bij ieder van ons, wordt er weer naar uitgekeken :-)

Zondag
Op weg naar Kibale forest.

Deze dag is een lange rit naar het westen. Minimaal 6 uur in de auto, eerst richting stinkend Kampala. Heel veel drukte, industrie. Na 2 uur werd de omgeving rustiger en straalt het een andere sfeer uit dan we dit de week ervoor hebben gezien. Veel meer bevolking en het lijkt dat de levensstandaard in dit gebied iets hoger ligt. Zeker Fort Portal, de stad die grenst aan Kibale Forest, een klein uur naar de lodge waar we 3 nachten zullen verblijven. In deze stad is veel werk, dankzij het (eco)toerisme.  De verwachting van enkele van ons was dat de omgeving van Fort Portal een en al bos zou zijn. Dat viel wat tegen. Verrassend was het dat er vele theeplantages zijn in dit gebied. Uganda is een thee-exporterend land. Na verloop van tijd reden we door Kibale Forest en hoopte we al enkele chimpansees te spotten. 

Aangekomen bij de lodge genoten we  van een prachtig uitzicht over de bergen, bij helder weer zijn de 5.000 meter hoge bergen van Congo te zien. 

Maandag
Een hele dag het oerwoud in
Tegen vijf uur in de ochtend ging de wekker, want om zes uur werden we verwacht in Kibale Forest National park voor een habituation met de chimps. Dit gebied is bijna twintig jaar geleden door JGI Uganda opgezet voor ecotoerisme, met als doel bescherming van de chimpansees en dit ook tonen aan de buitenwereld.  Habituation wil zeggen dat we een deel van de dag bij de niet gehabitueerde chimpansees zijn een deel wel. Gehabitueerd betekent dat de chimpansees gewend zijn aan de mensen en hiervoor niet op de vlucht slaan.
 
Helaas gingen we zonder Saskia op stap, zij had te veel last van haar gewrichten. Diederik was gelukkig weer zodanig hersteld dat hij wel van de partij kon zijn. Samen met Charles, onze gids liepen we eerst richting het gebied waar de chimpansees het minst gehabitueerd zijn (ongev. 50 chimps). Dwars over de weg die dwars door Kibale Forest gaat, zagen we drie chimpansees de weg oversteken. Van deze groep chimpansees hebben we daarna niets meer gezien. We zijn na een paar uur naar een ander deel van Kibale Forest gegaan, naar de chimpansees die al ruim 17 jaar zijn gehabitueerd (120 chimps die in 3 verschillende groepen leven). Al vrij snel kwamen we tussen de chimpansees die in de bomen en op de grond zaten. Sommige hangend op een tak, andere hoppend van de ene tak naar de andere, of van boom naar boom, elkaar vlooiend hoog in de boom, of al spelend met elkaar. 
De ontmoeting met de alfa, de hoogste mannelijke chimpansee in rang, was bijzonder. Hij zat op de grond en we waren zeer dicht bij deze mr.president, zoals onze gids hem benoemde. De alfaman zat heel rustig om zich heen kijkend. Later kwam een andere chimpansee hem vlooien. Als je de alfaman mag vlooien, sta je goed bij hem in het blaadje. 

Oe oe oe oe
Het meest indrukwekkend waren de begroetingen tussen de chimpansees onderling. De geluiden zijn overweldigend en soms volledig om ons heen, waardoor we wisten dat we omringd waren door vele chimpansees.  Het ging de hele dag door, soms waren de chimps wat verderop, dan weer volgden we de chimpansees. Op het eind van de dag ontdekte we dat notabene de alfa ons aan het volgen was op het pad. Uniek om dit een hele dag mee te mogen maken, waardoor we vele soorten gedrag hebben kunnen zien.

Stof tot nadenken

We hebben ontzettend genoten van deze dag, maar hebben ook zo onze bedenkingen. De habituation was meer een super-chimptrekking en niet de wetenschappelijke benadering die wij hadden verwacht. De gids, die wel onder de indruk was dat wij van JGI waren, gaf weinig extra of nieuwe informatie waarvan wij niet op de hoogte waren. Hoewel dat nog niet  bedenkelijk is, wel de afstand die niet in acht wordt genomen tot de chimpansees en de vele andere mensen die voor een uur in het oerwoud zijn voor deze chimpansee. 

De afstand tussen chimpansee en mensen moet minimaal 8 meter zijn, dit was vaak minder. De gids maande ons regelmatig om dichterbij te komen. Heel aardig bedoeld, maar de overdracht van ziektes kan fataal zijn voor chimpansees. Wij zijn nu ingeënt omdat dat verplicht is voor ons bezoek aan Ngamba Island, dat risico is dus nihil. Maar toeristen hoeven maar een beetje verkouden te zijn en dit kan makkelijk overslaan op de chimpansee als er geen rekening wordt gehouden met voldoende afstand, 8 metergrens. 

JGI en Uganda Wildlife Authority
Het allerbelangrijkste is nog de gidsen zelf, zij zijn onvoldoende beschermd. We weten dat Peter, de dierenarts van JGI Uganda, dit bespreekbaar wilt gaan maken met UWA, Uganda Wildlife Authority, de organsiatie die voor de opleiding van de gidsen zorgt. Diederik gaat dit donderdag ook bespreken met Panta, omdat ons inziens de gidsen gevaccineerd moeten zijn. En we hebben onze vraagtekens  gezet over wat er gebeurd als een gids verkouden is. Hij/zij zal dan thuis moeten blijven, maar een dag niet gewerkt is een dag niet betaald. 

We kunnen als mensen dicht bij een chimpansee in het oerwoud komen, mits we minimaal 8 meter afstand houden. Want een zieke chimpansee met menselijk virus kan overslaan op de hele groep of nog erger, als er gemixt wordt met een andere groep chimpansees die nog nooit gehabitueerd zijn, dan kan dit helemaal fataal zijn voor die hele groep chimpansees. De dag was fantastisch en tegelijk zijn we ons van bewust dat eco-toerisme hierin zijn keerzijde heeft en dat naast de gedegen opleiding herhaling hiervan en vaccinatie van de gidsen (en toeristen) noodzakelijk zou moeten zijn.

Dinsdag
Spoorzoekertje
Deze ochtend staat een bezoek gepland aan het Kibale Snare Removal Team (KSRT) die JGI-NL samen met JGI-Oostenrijk volledig ondersteunt.  Dit KSRT gaat dagelijks op zoek naar snares (een val, een strik) die worden uitgezet om kleinere dieren mee te vangen. Deze stropers komen illegaal het park in en stropen voor eigen gebruik en om geld mee te verdienen.

Snare Removal Team, rangers van UWA, wij + Mozes

Dit stropen moet tegengegaan worden, zodat deze dieren niet meer in een snare komen, maar vooral ook omdat het voor een chimpansee heel gevaarlijk is. Ook een chimp kan in deze val komen met zijn hand of voet en het gevaar daarvan is dat zijn voet of hand afkneld en op den duur afsterft. Een chimpansee is erg afhankelijk van zijn handen en voeten omdat ze hiermee zich heel makkelijk aan takken kunnen vasthouden.
 

Om een beter inzicht te krijgen in het project besprak Diederik met Emily, primatologe en de baas van het KSRT, alle ins en outs, want de informatie komt niet altijd goed over van hier naar Nederland door verschillende tussenpersonen. Patrick en Margot zijn ondertussen met het KSRT de bush in gegaan. Ook Mozes, onze chauffeur is meegegaan. Daar liepen ze door het regenwoud en dat hebben ze geweten. Niet dat het regende, maar omdat ze amper hun voeten droog hebben kunnen houden. Vaak genoeg zogen hun voeten tot hun enkels weg in het moeras.


Benodigdheden: goed evenwicht en goede ogen
Terwijl wij druk bezig waren om overeind te blijven in het moeras speurde het team tegelijkertijd naar snares. Ze letten onder andere op of er takken zijn weggekapt, op signalen die in bomen worden gekerfd en op voetafdrukken. In de eerste 40 minuten waren al drie snares gevonden. Alle locaties worden vastgelegd door middel van GPS, zodat goed in kaaart kan worden gebracht waar de snares worden geplaatst. 

Bij het vinden van de snare was voor ons in eerste instantie niets te zien, want je kijkt gemakkelijk dwars door de snare heen. Tussen 2 stengels van olifantengras zaten draden die afkomstig zijn van remkabels van fietsen. Op deze manier worden de dieren gevangen. Daarna zijn gelukkig geen snares deze ochtend gevonden. Het was een heel bijzondere manier van spoorzoekertje, waarbij we blij waren als er een snare werd gevonden, maar dat kan juist ook duiden dat er nog meer is. Want een snare wordt nooit op zich geplaatst.

Ngamba Island
We zijn veilig door Mozes weer terug gebracht bij onze thuisbasis in Entebbe. Het toetje van de reis komt er morgen, donderdag, aan: Ngamba Island, het opvangcentrum voor verweesde chimpansees die je via JGI-NL kan ondersteunen door een symbolische adoptie.


www.janegoodall.nl

Ratjetoe van de eerste week

Na iedere foto die we nemen van de lokale bevolking laten we de foto gelijk zien. 

Dat levert leuke reacties op, vooral moeten ze enorm om lachen als ze zichzelf zien.

 

De leukste reactie was: de dochter zei tegen haar tante: ' jij zit nu in dat toestel '  

 




Een van de boerinnen

Kindjes van de boer

 Gluren naar de nieuwe boomaanplant 

Uitleg in de suikerrietplantage

          

De koe in Uganda

Ook in Uganda regent het

Dit meisje liep eerst aan de hand van Diederik, daarna had ze Patrick zelf uitgezocht.

 Mozes, onze chauffeur en Saskia als co-piloot. 
Saskia wordt steeds toegroepen met ' Mzungu'  en iedereen zwaait naar. Ze zwaait ook steeds terug :-)





Djembefeestje met onze gekochte djembe's. Hoewel die hele grote, die stond in het hotel als tafel.

De laatste ochtend in dit hotel wilde het personeel graag nog even op onze djembe's spelen

Morgen op naar Kibale, waar we met wetenschappers door de bush gaan struinen, de dag ernaar met het Snare Removal Team op stap. Later in de week naar Ngamba Island :-)

De holistische aanpak

Woensdag

Naar de corridorprojecten

Robert (li) met een van de boeren

Na in een koloniaal hotel te hebben geslapen zijn we op weg gegaan naar de corridorprojecten. Robert had zich inmiddels bij ons aangesloten, hij is de projectleider in het veld en heeft ons langs vele projecten geleid. Onder de indruk zijn we allemaal wat er sinds ruim een jaar in dit gebied is gebeurd. 

De corridorprojecten hebben als doel om de gezinnen van dit gebied een altenatief te bieden zodat zij zelfvoorzienend kunnen worden en niet het bos in hoeven voor de houtkap. De bossen zijn behoorlijk ontbost, daar waar de chimpansees horen te leven. Zodra de bewoners leven met de alternatieve aanpak kan de corridor worden aangelegd. Via het riviertje kunnen bomen worden gepland dit het ene oerwoud met het andere verbind. Deze aanplant gebeurd langs een riviertje. Volgens een Ugandese wet mag er niet binnen een straal van 50 meter van een rivier gebouwd worden.  Op deze manier worden de mensen in het gebied geholpen en de chimpansee: de bewoners hebben toekomst, maar ook de chimpansee.

Patrick heeft het project van 1 boer beschreven:

Hope
Op de vraag hoe zijn geit heette antwoordde de laatste boer die we donderdag bezochten: “Hope”.

Als geitenbezitter word ik vaak eerder tot wanhoop gedreven als ze weer een mogelijkheid hebben gevonden om uit te breken of alle bloemen opeten. Maar dat is mijn westerse beperkte kijk op zaken.

Waarom “hope”?

Het was de boer zijn hoop dat in de komende zeven jaar zijn dromen zouden uitkomen: een beter huis voor zijn gezin te bouwen en zijn zeven kinderen goed onderwijs te kunnen geven. En de geit: dat is de sleutel.

In deze simpele bewoording legde hij eigenlijk de kracht uit van de gezamenlijke aanpak van JGI Oeganda en Heifer International Oeganda. Het doel van JGI is het herbebossen van de rivieroevers en het creëren van een veilige corridor voor de chimpansees tussen Bugoma Forest en Wambabija Forest Reserve. En de geit is één van  de sleutels en dus de hoop voor onze boer en de chimpansees.

De aanpak van herbebossing kan onmogelijk zonder de medewerking van de boeren. Het geven van een geit is slechts één stap van vele die herbebossing mogelijk maken.

 

Jude van Heifer, Robert van JGI en Mozes

De hoop die een goede geit biedt is vlees, melk en jonge geiten om te verkopen. In de gemeenschap is een fokprogramma opgezet dat streng gecontroleerd door de goedlachse veterinarian assistant Mozes in de gemeenschap ook wel Doktor Daktari genoemd. Hij bepaalt welke geit naar de bok mag.

Verbinding en samenwerking

Maar het belangrijkste zijn de eisen die gesteld worden om een geit te krijgen. De boeren moeten een hok bouwen waarin ze een geit kunnen huisvesten. Er wordt gekeken naar hygiëne in het huis, hen wordt geleerd een latrine te bouwen. Voor het koken worden ze geholpen om de oude open vuurplaats in de keukenhut te vervangen door een eenvoudige aarden oven die de rook naar buiten afvoert en veel minder hout verbruikt, wat de kap van bomen en ontbossing verminderd. Er wordt gekeken naar de rol van de vrouw. Man en vrouw moeten beiden een rol in het boeren bedrijf hebben. Men moet deelnemen aan cursussen over landbouwtechnieken.

Als belangrijke tegenprestatie moet de boer ook meewerken aan herbebossing. Ze krijgen hierdoor in de toekomst een extra inkomstenbron, omdat de snelgroeiende eucalyptusbomen al na drie jaar brand- en timmerhout produceren. De langzaam groeiende gewassen dragen bij aan een duurzame herbebossing. Het is een complexe samenhang van voordelen voor de boer, maar ook verplichtingen. De geit kan namelijk ook weer afgenomen worden als men zich niet houdt aan de afspraken.

Oh ja de laatste verplichting: men moet de geit een naam geven, zodat ervoor wordt gezorgd als een familielid.

Een boer in wording, of toch helicopterpiloot?

En wat Hope betreft: als ik zie wat JGI Oeganda in samenwerking met Heifer en de lokale bevolking in 14 maanden heeft gerealiseerd dan heb ik hoop. Maar dan moeten wij ze wel steunen.

  

Ssst, daar is een chimpansee

Het is zo leuk om te merken via mail, smsjes, facebook en twitter dat vele met ons meeleven en dus een beetje meereizen. Reageren via dit blog lijkt niet altijd te lukken, maar genoeg andere digitale mogelijkheden :-)

We zijn weer terug in Entebbe, op het JGI-kantoor Uganda, onze thuisbasis. We hebben amazing dagen gehad. De reis naar Bodongo forest was op zich al bijzonder.

Maandag

Vertrek uit Entebbe op naar Budongo forest

Alles gaat hier trager dan dat wij gewend zijn. En dat is helemaal niet erg, want dan land je echt op de plek waar je bent. Voor vertrek naar Budongo forest hadden we hier om de hoek een afspraak op het kantoor van Ngamba Island, dit ivm onze vaccinatiepaspoorten. Volgende week gaan we naar Ngamba Island, het opvangcentrum voor chimpansees. We hebben onze inentingen voor griep, mazelen gehad, want deze zijn heel makkelijk overdraagbaar op chimpansees en kunnen dodelijk zijn voor hun. De vaccinaties waren in orde. Maar dat was een kleine handeling. Lilly Ajarova, directeur, heeft uigebreid verslag gedaan van hun projecten, bescherming van chimpansees en hun habitat en hoe ze de lokale bevolking hierbij betrekken. Chimpansee-opvang begint met het voorkomen in handel met chimpansees en vooral dat de bossen niet worden gekapt voor hout. Hierover later meer.

Ngamba Island heeft nieuwe afrastering nodig
Ze vertelde ook over de afrastering die op Ngamba Island hard toe is aan vernieuwing. Dit hek staat tussen het deel waar de chimps zijn (95 % van het eiland) en het deel waar de nachtveblijven zijn, de verzorgers en waar de bezoekers kunnen komen. De afrastering staat onder stroom, maar is verbonden met houten palen. Binnen 8 (acht!) maanden moet dit vervangen worden, anders zouden de houten palen kunnen begeven. Fondsen zijn hier hard voor nodig. 
De ochtend was al bijna om toen we dit kantoor verlieten. Het plan om om 10 uur te vertrekken hadden we inmiddels al lang laten varen. En het werd nog later...

Panta en Peter van JGI Uganda

Panta, directeur JGI, stelde ons en de Spaanse en Oosterijkse JGI voor aan zijn medewerkers en vertelde zelf uitgebreid over de projecten, evenals Peter Appell, de dierenarts. Hier nemen zij uitgebreid de tijd voor, ze houden ervan om alles te vertellen. Inmiddels rammelden onze buiken en hebben we nog genoten van een heerlijke lunch van Ruth.

Het echte vertrek
Om twee uur waren we, Diederik, Federico, Laura, Margot, Patrick, Saskia en Walter dan eindelijk gereed voor vertrek! Ook Osman, medewerker van het JGI-kantoor Uganda ging mee. Richting Kampala, hoofdstad van Uganda, is 30 kilometer. Een weg vol met winkeltjes, auto's, busjes, brommers, mensen die rustig de drukke weg oversteken, steeds meer stank. Kampala is ontzettend druk, voor ons chaotisch en stoffig. Op grote kruispunten staan vele militairen/politie met tanks. Niets beangstigend, want ze hangen er een beetje verveeld bij.
Naarmate we noordelijker kwamen werd het verkeer minder. Wat overblijft zijn de mensen die langs de weg lopen, terwijl er weinig bewoning te zien is. Waar komen ze toch steeds vandaan deze mensen? Tot aan Masindi was de weg goed, dat ruim 3kwart van de reis was, daarna kwam de echte Afrikaanse weg, rood zand met kuilen en gaten.  Om kwart over zeven kwamen we aan bij de poort van het Nationale Park. De opzichter was onverbiddelijk: we waren 15 minuten te laat en de poort ging niet meer open. Ook al zeiden wij dat we gereserveerd hadden in het park, de poort bleef dicht. Na een tijd vroegen ze wie de leiding had. Of Diederik uit de auto wilde komen. Dat ging niet makkelijk, want hij had de avond ervoor zijn enkel en knie flink verstuikt in het donker op die goede Afrikaanse wegen.... Uiteindelijk zijn we allemaal in het kantoortje gekomen en hebben we onze normale toegangsprijs betaald. Dit is ook Afrika, eerst gewichtig doen en je laten wachten, eventueel laten zweten en dan gewoon toegang verlenen. We kwamen aan in Kaniyo Pabidi, de hut voor overnachting en vanwaar we de volgende dag de bush in gingen voor de chimptrekking.

In Budongo forest
Zonder Diederik, ivm zijn verstuikte enkel en knie, en zonder Walter, hij had al drie keer de chimptrekking gedaan, zijn wij vijfen samen met Nicolas onze gids op pad gegaan voor een ongeveer 3 uur durende tocht dwars door het bos. Het zijn dichtbegroeide bossen met struiken, kleinere en grote bomen van 30 a 40 meter hoog. Eerst over smalle paadjes die de chimpansees gebruiken. Omdat het lang duurde voordat we iets zagen, ging Nicolas even zonder ons op pad. En ja hoor, hij had ze gespot. We gingen van het pad af en dwars door de bush. In de verte zagen we 2 chimpansees hoog in de bomen zitten. Met verrekijker goed te zien, met blote oog wat moeilijk. We hebben een tijdje staan kijken en zijn verder getrokken, dwars door het bos heen. Na een tijd zagen we andere chimpansees, minder hoog in de boom en dichterbij ons. Prachtig om te zien hoe ze zo hoog in de bomen kunnen leven. 

Chimpansees leven in de bomen, in tegenstelling tot gorilla's die vrijwel alleen op de grond leven.  Chimpansees slingeren van de ene boom naar de andere, maar gaan ook over de grond. Ze slapen altijd hoog in de boom, waar ze iedere avond op een andere plek hun nest maken. Ze doen dit iedere keer opnieuw voor hun eigen veiligheid, zodat hun vijanden hun niet makkelijk kunnen vinden. We hebben een tijd gefascineerd staan kijken totdat we enorme chimpansee geluiden horen. Direct zijn we doorgelopen op zoek naar deze chimps. We vonden een stuk of 5 chimpansees die we in de bomen zagen klimmen, moeders met een kleine op een tak. En andere die elkaar aan het vlooien waren. Zo mooi om dit te zien, om ons meest directe soortgenoten te zien leven. 

Het toetje van de tocht

Onze tijd zat er al lang op, maar we zagen een chimpansee lopen, we hebben deze gevolgd totdat hij ging zitten. Vanachter struiken hebben we ruim een kwartier gefascineerd naar deze chimpansee staan kijken. Op ongeveer 8 meter afstand waren we van dit mannetje die we ongeveer 11 jaar schatte, in de puberteit dus. Hij zat heel rustig, een beetje om zich heen te kijken en zich zelf een beetje te vlooien. Zo bijzonder om dit te ervaren, omdat we samen met deze chimpansee in het zelfde gebied zijn, zonder hek of hok of wat dan ook. We zijn terug gelopen naar de hut en toen bleek dat we 5 uur waren geweest. Volgens Diederik kwamen we met een brede grijns het oerwoud uit gelopen, blij, vrolijk, ook moe en voldaan en sommige barstens vol energie van deze oerervaring. 

Verkoeling
Na een uitgebreide lunch zijn we rond 2-en naar Murchinson falls gereden, 1,5 uur naar het noorden. Hobbelend eerst door de bush, daarna steeds meer savannegebied. Langs de weg vele bavianen, Patrick had een impala gespot en verderop lagen de buffels in de modder te badderen. Heerlijk verkoelend was het bij de Murchinson falls, ofwel de Nijl. 

De weg naar Murchinson falls met bavianen

Walter staat op een iets gevaarlijk punt, wel een mooi plaatje!